Japonya Merkez Bankası global güç fiyatlarında yaşanan yükselişin akabinde siyaset faiz oranını 1995 yılından bu yana görülen en yüksek düzeye taşıdı. Banka salı günü gerçekleştirdiği toplantıda siyaset faizini yüzde 0,75 düzeyinden yüzde 1’e yükseltti.
Banka faiz artırım kararını global enflasyon baskılarının arttığı bir periyotta aldı. İran savaşı nedeniyle tırmanan hayat maliyetleri başka merkez bankalarını da bu yıl içinde faiz artırımlarına yöneltti. Japonya ise varlık fiyatlarındaki çöküşle uğraş etmek gayesiyle 1990’lı yıllarda faiz oranlarını agresif halde düşürmüştü. Ülkede fiyatların gerilemesi ve büyümenin durması nedeniyle faizler yirmi yıl boyunca sıfıra yakın seyretti.
Normalleşme Süreci
Banka Mart 2024 periyodundan bu yana faiz oranlarını kademeli olarak artırıyor. Mart 2024’teki atılım ülkede 17 yıl ortadan sonra yapılan birinci faiz artışı olarak kayıtlara geçmişti. Global iktisatçılar yirmi yıllık deflasyon devrinin akabinde Japonya’nın artık bir enflasyonist yükseliş döngüsüne girdiğini belirtiyor. Uzmanlar acil durum ve kriz idaresi para siyasetlerine artık gereksinim kalmadığını, bankanın olağan para siyasetine dönmek istediğini söz ediyor.
Enflasyon Baskısı
Yükselen güç fiyatları ülkede enflasyonu körüklerken Orta Doğu petrol ve gazına büyük ölçüde bağımlı olan Japonya üzere ülkeler üzerindeki baskıyı artırıyor. Japonya’da toptan eşya fiyatları mayıs ayında bir evvelki yıla nazaran yüzde 6’dan fazla artarak son üç yılın en süratli yükselişini kaydetti.
Buna rağmen nisan ayında yüzde 1,4 düzeyinde gerçekleşen manşet enflasyon oranı bankanın yüzde 2 olan gayesinin altında kalmaya devam ediyor. Banka faiz artırımı konusunda kuvvetli bir dengelenme süreci yönetiyor. Yüksek faiz oranları enflasyonu düşürmeye yardımcı olurken borçlanma maliyetlerini artırarak hükümet ve işletmeler için sarfiyatları yükseltiyor.
Politika Yapıcıların Yaklaşımı
Banka Başkanı Kazuo Ueda karaciğer kisti tedavisi nedeniyle hastanede bulunduğundan bu haftaki toplantıya katılamadı. Fakat Ueda ve öteki heyet üyeleri son aylarda faiz artırımı konusunda giderek daha olumlu bir tavır sergiliyor. Ueda ay başında yaptığı açıklamada üst taraflı fiyat risklerinin ekonomik faaliyete yönelik aşağı taraflı risklerden daha ağır basması durumunda faiz artırımının artı ve eksilerinin derinlemesine tartışılması gerekeceğini belirtmişti.
Hükümet harcamalarının artırılmasını destekleyen Başbakan Sanae Takaichi ise geçmişte faiz artırımı fikrine karşı çıkmıştı. Takaichi geçen yıl vazifeye gelmesinden bu yana bankanın yüksek faiz eğilimini kamuoyu önünde eleştirmedi. Son atılım Takaichi periyodundaki ikinci faiz artışı oldu. Piyasalar bankanın aralık ayında siyaset faizini yüzde 0,75 civarına çekmesinden bu yana bu kararı bekliyordu.
Para Ünitesinde İstikrar Arayışı
Banka faiz kararıyla birlikte ABD doları ve Euro üzere değerli para üniteleri karşısında baskı altında kalan yen ünitesini istikrara kavuşturmayı hedefliyor. Finans uzmanları yenin çok ucuz kaldığına ve para ünitesini güçlendirmenin iktisada ziyan vermeyeceğine yönelik bir algının yerleştiğini vurguluyor.
Faiz artışına karşın Japonya’nın faiz oranı öbür büyük ekonomilere kıyasla düşük kalmaya devam ediyor. Örneğin ABD ve İngiltere’de faiz oranları yüzde 3’ün üzerinde bulunuyor. Her iki ülkenin merkez bankalarının da bu hafta yapacakları toplantılarda faiz oranlarını sabit tutmaları bekleniyor. Uzmanlar Japonya’daki bu değişimin global finansal dengelerde yavaş bir yine hizalanmaya işaret edebileceğini öngörüyor.
Kaynak: Dünya
