Amerika Birleşik Devletleri, Orta Doğu gücüne bağımlılığını sonlandırarak Suudi Arabistan ve Rusya’yı geride bıraktı. Ülke, mayıs ayında üst üste üçüncü kere en büyük global petrol ihracatı merkezi haline geldi. Reuters’ın Vortexa datalarına dayandırdığı rapora nazaran, Amerika Birleşik Devletleri ham petrol ve yakıt sevkiyatları geçen ay günlük 10.5 milyon varile ulaştı.
Güçlü üretim ve stratejik rezervlerin piyasaya sürülmesi ihracatı destekledi. Suudi Arabistan’ın petrol ihracatı İran savaşı kesintileriyle günlük 5.9 milyon varile geriledi. Ukrayna akınlarının baskıladığı Rusya satışları ise günlük 7 milyon varilde kaldı.
Vortexa dataları 2025 yılındaki farklı tabloyu gösteriyor. Suudi Arabistan 2025 yılında günlük 8.1 milyon varil satış gerçekleştirdi. Amerika Birleşik Devletleri birebir periyotta günlük 6.6 milyon varil dış satım yaptı.
Rusya’nın günlük petrol ihracatı ise 5.8 milyon varil düzeyindeydi. Hürmüz Boğazı kapandığında Amerikalı güç şirketleri en büyük faydayı sağladı. Suudi Arabistan ve Rusya, savaştan çok evvel Amerikan şirketlerinin üretim artış suratının gerisinde kalmıştı.
Petrol ihracatı sayıları ve tarihî dönüşüm
Amerika Birleşik Devletleri petrol ihracatı altyapısı ile ham petrol ve sıvı üretimi 2000 yılından beri neredeyse üç kat artarak günlük 22 milyon varile ulaştı. Suudi Arabistan üretimi 2000 ile 2026 yılları ortasında OPEC kotalarına bağlı olarak günlük 10 milyon ile 12 milyon varil aralığında dalgalandı.
Rusya üretimi ise 2020 sonrasında sakinleşerek günlük 10 milyon varilin altına indi. Amerika Birleşik Devletleri 2015 yılında, 1973 Arap ambargosundan kalma kırk yıllık petrol ihracatı yasağını kaldırdı. Ülke, tükenme ikazlarına karşın global piyasalarda liderliğe yerleşti.
Vadeli süreçler ve mutabakat fiyatlaması
Trump, İran’a yönelik askeri akınları iptal ettiğini ve müzakerelerin İran liderliğinin en üst seviyesinde ilerlediğini açıkladı. Global petrol ihracatı istikrarlarını etkileyecek açıklamanın akabinde vadeli süreçler perşembe gününü düşüşle tamamladı. Mizuho yetkilisi Robert Yawger, piyasanın bir muahedenin kısa müddette tamamlanacağını fiyatladığını belirtti.
Temmuz teslimatlı vadeli NYMEX ham petrolkontratı yüzde 2.6 düşerek varil başına 87.71 dolara indi. Ağustos teslimatlı vadeli Brent ham petrol kontratı ise yüzde 2.9 gerilemeyle varil başına 90.38 dolara düştü. İki kontrat sırasıyla 29 mayıs ve 17 nisan tarihlerinden bu yana en düşük uzlaşma pahalarını kaydetti.
Vadeli NYMEX temmuz doğal gaz kontratı yüzde 3.1 düşüşle milyon İngiliz ısı ünitesi başına 3.087 dolara geriledi. Trump, Beyaz Saray’da İran ile şahane bir uzlaşma sağladıklarını ve imzaların günler içinde atılabileceğini söyledi.
Bildirimin akabinde Amerikan ham petrol fiyatları uzlaşma sonrası süreçlerde varil başına 2 dolar daha düştü. OPEC, global petrol ihracatı beklentilerini de etkileyen talep artışı varsayımını 1.17 milyon varilden 970 bin varile indirdi. Kurumun talep görünümü, savaşın tüketimi vuracağını bekleyen öteki öngörülere kıyasla daha optimist kaldı.
Petrol ihracatı talep iddialarındaki ayrışma
Amerika Birleşik Devletleri Güç Bilgi Yönetimi (EIA), global petrol ihracatı ve tüketimi üzerinde savaşın yaratacağı baskıyla talebin günlük 1.1 milyon varil düşmesini bekliyor. Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) ise talebin bu yıl günlük 420 bin varil daralacağını öngörüyor. Global petrol ihracatı piyasasında Amerikan şirketlerinin hakimiyeti artarken, barış süreci ve azalan talep öngörüleri fiyatlamaları baskılıyor.
Kaynak: Dünya
